Tapsheid en ovaliteit krukas meten

Onderwerpen:

  • Tapsheid meten
  • Ovaliteit / rondheid meten
  • Krukas slijpen

Tapsheid meten:
De krukaslagertappen kunnen door overmatige slijtage taps worden. Bij een gedemonteerde krukas kunnen we metingen uitvoeren op de hoofdlagertappen en drijfstanglagertappen. Metingen kunnen t.b.v. de nauwkeurigheid uitsluitend met een schroefmaat worden verricht.

Met drie metingen kan de tapsheid van lagertappen op een krukas worden gemeten. De diameters van de lagertappen moeten bij alle drie de metingen nagenoeg gelijk aan elkaar zijn. In het geval er in één van de metingen een lagere waarde voorkomt (bijv. tussen de metingen aan de linker- en rechterkant scheelt de diameter 0,2 mm) dan is de kruktap taps geworden als gevolg van slijtage.

De onderstaande drie afbeeldingen tonen de metingen waarbij de tapsheid wordt bepaald. De micrometer is in deze camerahoek niet af te lezen.

Tapsheid meten (links)
Tapsheid meten (midden)
Tapsheid meten (rechts)

Ovaliteit / rondheid meten:
De rondheid van hoofdlager- en drijfstanglagertappen luistert heel nauw. De lagerschalen glijen hier – middels een oliefilm – constant overheen. Wanneer een kruktap als gevolg van slijtage niet meer helemaal rond meer  is (met andere woorden: ovaal), kan een te grote axiale lagerspeling of wrijving door een te kleine speling ontstaan. In beide gevallen zal er op termijn vervolgschade optreden.

Met twee metingen kan de ovaliteit van een lagertap worden gemeten.  De metingen worden 90 graden ten opzichte van elkaar gedaan op ongeveer het midden van de tap. Wanneer beide metingen hetzelfde resultaat geven, is de desbetreffende kruktap niet ovaal. Een onrondheid van 0,02 mm valt al buiten de toleranties: het is dan nodig om de krukas te slijpen. Raadpleeg bij deze metingen altijd de voorgeschreven meetwaarden van de fabrikant.

Ovaliteit meten (1)
Ovaliteit meten (2)

Krukas slijpen:
Bij het meten van de tapsheid en ovaliteit van de krukashoofdlager- en drijfstanglagertappen kan de krukas naar aanleiding van de meetresultaten worden afgekeurd. In de meeste gevallen is het mogelijk om de krukas bij een revisiespecialist te laten slijpen en evt. balanceren. Omdat er bij het slijpen materiaal is verwijderd, dienen er overmaats lagerschalen te worden gemonteerd. De onderstaande twee afbeeldingen tonen het slijpproces van een hoofdlagertap (links) en drijfstanglagertap (rechts).

Slijpen hoofdlagertap
Slijpen drijfstanglagertap